Diamantair Antwerpen

Het is bekend dat veel mensen van Joodse komaf van oudsher een belangrijke rol spelen in de diamanthandel en diamantbewerking in Antwerpen. Tegenwoordig heeft echter ook de Indiase bevolkingsgroep een groot aandeel in de diamantsector in de Scheldestad. Wat is in vogelvlucht de geschiedenis van de Antwerpse diamantairs?
Diamantair Antwerpen en de traditie van het diamantslijpen
Al honderden jaren voor Christus werden in India de eerste diamantvondsten gedaan. Lange tijd bleef dit land de enige leverancier van diamanten. De uitvinding van het diamantslijpen vond plaats in Venetië. Vanuit India werden de diamanten naar Venetië gebracht en na het slijpen naar Brugge overgebracht, waar ze vaak door joodse handelaars verhandeld werden.

Vanaf de tweede helft van de vijftiende eeuw begon men ook in Antwerpen met diamantslijpen. Nadat Brugge zijn sterke positie op diamantgebied was kwijtgeraakt, werd Antwerpen een belangrijk diamantcentrum. Vanaf de zestiende eeuw kwamen de ruwe diamanten per schip vanuit India direct naar Antwerpen, waar veel slijpers gevestigd waren. Het was voor een diamantair belangrijk om in Antwerpen gevestigd te zijn.

diamantair Antwerpen/diamantwijk

De komst van joodse vluchtelingen naar Antwerpen
Per jaar wordt voor wel bijna dertig miljard dollar aan diamanten verkocht in de diamantwijk bij het Centraal Station van Antwerpen. Hier wonen veel joodse diamantairs. In de zestiende eeuw vluchtten veel Sefardische joden uit Spanje en Portugal naar Antwerpen om te ontkomen aan vervolging. Deze mensen hadden veel ervaring met handel in het algemeen en in het bijzonder met die in diamanten.

Diamanten zijn gemakkelijk mee te nemen in een zakje. Veel joden waren erop voorbereid om te moeten vluchten en de waardevolle diamanten gaven hen de kans om snel hun bezit te pakken als de situatie onveilig was. Aan het einde van de zestiende eeuw vluchtten veel joodse diamantairs Antwerpen uit, toen het ook daar voor hen niet veilig meer was.

Neergang en opleving van de diamanthandel
In Antwerpen werden in de eeuwen die volgden vooral diamanten van mindere kwaliteit bewerkt, wat er wel voor zorgde dat de overgebleven slijpers hun ambachtelijke vaardigheden steeds beter ontwikkelden.

Eind negentiende eeuw leefde de diamanthandel in Antwerpen weer op, toen er ook diamanten in Zuid-Afrika werden ontgonnen. Vanuit Oost-Europa ontvluchtten veel joden de pogroms en sloten zich – terwijl ze eigenlijk op doorreis waren naar Amerika – vaak aan bij de overgebleven joodse gemeenschap in Antwerpen. Tegenwoordig staan veel joodse slijpers en diamantairs in Antwerpen bekend als ware specialisten, die hun vak uitmuntend beheersen. Een deel van de markt in diamanten is dan ook nog steeds in hun handen.

De komst van Indiase handelaren als diamantair Antwerpen
In de laatste decennia is de handel in diamanten in Antwerpen wel steeds meer overgenomen door Indiase handelaren. Antwerpen telt honderden Indiase families, die nu het grootste deel van de diamanthandel beheersen en die een ‘Little Bombay’ vormen. Veel van deze handelaren zijn steenrijk en wonen in luxe villa’s, onder andere in Wilrijk. Handel in producten die niet-dierlijk zijn heeft hun voorkeur, vanwege hun geloof in geweldloosheid.

Het aantal oorspronkelijke Antwerpse slijperijen is tegenwoordig behoorlijk uitgedund, omdat het slijpwerk steeds meer wordt uitgevoerd in lagelonenlanden. India en Thailand tellen veel van die slijperijen. De Indiase handelaren zijn zelf naar Antwerpen gekomen, aangezien de inkoop van ruwe diamant en de verkoop van geslepen diamant nog steeds hier plaatsvindt. Net als de joodse handelaren wonen ook de Indiase diamanthandelaren vaak in de diamantwijk bij het Centraal Station.

Overname van de invloed door de Indiërs
De Indiase multinationals hebben tegenwoordig de macht in de Hoge Raad voor Diamant. De joodse diamantbewerkers verwijten de Indiase diamantairs vaak oneerlijke handel, omdat de Indiërs profiteren van werklieden die de diamanten slijpen tegen een laag loon. Ook worden steeds meer diamantbewerkers vanuit India naar Antwerpen gehaald, waar ze tegen diezelfde lage lonen werken en lijden onder uitbuiting.

Antwerpen blijft diamantcentrum
Antwerpen telt als enige stad ter wereld vier diamantbeurzen. De joodse handel was altijd een zeer gesloten wereld, die gebaseerd was op onderling vertrouwen, terwijl de huidige manier van handel drijven van de Indiërs meer gericht is op grootschalige productie. Antwerpen is hoe dan ook nog steeds diamantstad nummer een, waar 80% van de ruwe diamanten en 40% van de geslepen diamanten van eigenaar wisselt.